1. Evenementen gemeente Amsterdam worden in principe vegetarisch
  2. In Zandvoort zit niet iedereen op Max Verstappen te wachten
  3. De Amsterdamse Nieuwbouwprijs wordt weer uitgereikt: ‘Hier zou ik wel willen wonen, ja’
  4. Koning Willem-Alexander bij iftar-maaltijd in Den Haag
  5. Amsterdam Osdorp Verbindt! Eet mee voor een betere samenleving!
  6. Euforisch Ajax op Museumplein: ‘Deze dragen we op aan Appie’
  7. Rutte: grenscontroles als Oost-Europese landen geen asielzoekers opnemen
  8. Ajax stelt 34ste landstitel veilig bij De Graafschap
  9. ‘Versnelde sluiting drie kolencentrales in januari haalbaar’
  10. Formule 1: Grand Prix van Nederland komende drie jaar op Zandvoort
  11. ‘Vliegtaks is goed voor het milieu en schaadt economie niet’
  12. EU: Aruba wordt van zwarte lijst met belastingparadijzen gehaald
  13. E-waste belandt illegaal in derdewereldland: 7 op 10 exporteurs bij controle in de fout
  14. Omstreden oud-bankdirecteur Curaçaose Girobank veroordeeld
  15. EU-leger? Nexit? Straatsburg? Wat willen de partijen met Europa?
  16. Huizenmarktdeskundige: ‘Dit gaat echt niet goed’
  17. Ajax loopt CL-finale mis na dramatische ontknoping in slotfase
  18. VN: Miljoen plant- en diersoorten dreigen uit te sterven door toedoen van de mens
  19. ‘Veel hypotheekverstrekkers zijn niet transparant over oversluitboete’
  20. Miljoen soorten met uitsterven bedreigd. Wat kunnen we doen?
  21. Amsterdam: steek geen vuurwerk af rond Ajax-Tottenham Hotspur
  22. Twijfel over biologisch gehalte van producten met bio-label
  23. ‘Elk jaar 50 miljard euro verlies in EU door btw-fraude’
  24. ‘Water staat ons aan de lippen’: gemeenten willen meer geld voor jeugdzorg
  25. Ten Hag: ‘Juiste spanning aanwezig’, basisplek Mazraoui en Neres
  26. Indrukwekkend Ajax dendert verder: Ziyech ramt de 2-0 binnen
  27. ‘Spurs’ komen na rust terug op 2-2 in CL-kraker tegen Ajax
  28. Miljoen soorten met uitsterven bedreigd. Wat kunnen we doen?
  29. Bevrijdingsvuur aangestoken door burgemeester Wageningen
  30. Nationale Dodenherdenking op de Dam rustig verlopen
  31. Oorlogsslachtoffers herdacht met twee minuten stilte
  32. Oorlogsslachtoffers herdacht met twee minuten stilte
  33. Het oorlogsleed van de Merwedegijzelaars: ‘De lijken hingen in de bomen’
  34. Verzet Tweede Kamer tegen verbod op benzineauto’s Amsterdam: ‘Bezopen’
  35. Amsterdam wil in 2030 geen bezineauto’s meer in de stad
  36. Duizenden mensen vieren Dag van de Arbeid met optocht van Museumplein naar Dam
  37. Nederlandse bevolking in eerste kwartaal sneller gegroeid dan jaar eerder
  38. ‘Succesmeter’ helpt politie om gerichter dna-sporen in te sturen
  39. Jongeren waarderen 4 mei, maar willen meer aandacht voor buitenlandse oorlogen
  40. ‘Kabinet trekt jaarlijks 100 miljoen euro extra uit voor onderwijs’
  41. Vier jij Koningsdag in Amersfoort? Stuur dan je selfie naar de NOS
  42. Breuk in top Forum voor Democratie: wat vinden partijgenoten?
  43. Hollanda’da Hizmet Gönüllüsü Dursun Can’a Kraliyet Nişanı verildi
  44. Commissie: topfunctionarissen OM schenden integriteitsregels
  45. Halsema staat stil bij slachtoffers Sri Lanka
  46. Joost Lagendijk mag terug naar huis in Istanboel
  47. Aandeelhouders trekken gele kaart voor top ING
  48. Student die Baudet bedreigde krijgt taakstraf
  49. Dodental Sri Lanka stijgt naar 310, politie arresteert 40 verdachten
  50. FC Twente keert na een jaar terug naar de eredivisie
  51. Warmste Tweede Paasdag sinds begin metingen
  52. NOODKREET !!! ONZE HARTEN BLOEDEN OPROEP AAN NUCHTERE MENSEN!
  53. Keukenhof adviseert bezoekers niet met Pasen naar park te komen
  54. Regeling duurzame huurwoningen loopt storm, inschrijving wordt stopgezet
  55. ‘Parijse brandweer heeft in Notre-Dame gered wat er te redden viel’
  56. Grote brand in beroemde Parijse kathedraal Notre-Dame
  57. Syrische leraren lopen stage op basisschool in Slotervaart
  58. Koning opent Koningsspelen | Klimaatactie in Utrecht
  59. Staatssecretaris blijft bij standpunt: ‘Geen statiegeld op blikjes’
  60. ‘Ronaldo in Juventus-selectie voor duel met Ajax, Chiellini ontbreekt’
  61. Turkse krant plaatst rectificatie Turan Yazir
  62. 12 arrestaties in verband met aanslag op Telegraaf-gebouw
  63. Amsterdamse basisscholen ontvangen gevluchte leraren
  64. Omstreden zelfverklaarde internetdeskundige heeft nooit bij AIVD gewerkt
  65. Medeverdachte moord Humeyra: er was geen plan voor ontvoering
  66. Slachtoffer tramaanslag Utrecht uit ziekenhuis ontslagen
  67. Slachtoffer tramaanslag Utrecht uit ziekenhuis ontslagen
  68. Slachtoffer aanslag tram Utrecht uit het ziekenhuis ontslagen
  69. Hollanda sahillerinde 20 bin kuşun ‘gizemli’ ölümü
  70. Hollanda-İran arasındaki ‘sınır dışı’ gerginliğinde yeni aşama
  71. Vrouw opgepakt voor bedreiging FvD-leider Baudet bij protest
  72. Slachtoffers Utrecht week na aanslag 24 Oktoberplein herdacht
  73. 200.000 vrijwilligers ruimen zwerfafval op tijdens Landelijke Opschoondag
  74. Duizenden Utrechters herdenken slachtoffers samen: ‘Stad is opnieuw stil’
  75. Gökmen T. bekent aanslag in Utrechtse tram en zegt alleen te hebben gehandeld
  76. Rutte steekt hand uit naar FVD, Baudet ziet liever nieuwe verkiezingen
  77. Hoofdverdachte aanslag Utrecht opgepakt, motief nog onduidelijk
  78. Verdachte van aanslag in Utrecht aangehouden
  79. Tienduizenden mensen bij klimaatmars in Amsterdam
  80. Kankerrisico bij statines
  81. Minister nagelt bedrijven met te weinig vrouwen aan de schandpaal
  82. Kolencentrale Hemweg volgend jaar al dicht
  83. Europese Raad wijst nieuwe lijst van witwaslanden af
  84. Hormoontherapie voor prostaatkanker veroorzaakt nierfalen
  85. Meer blootstelling aan gif bij bollenvelden dan gedacht
  86. Vier Nederlandse oud-SS’ers mogen pensioen houden
  87. ‘Eindelijk komt er een parlementaire enquête naar de gaswinning’
  88. Drie personen aangehouden bij grote politieactie in Haagse wijk Ypenburg
  89. Explosieve stijging kanker
  90. Halsema waarschuwt brandweerleiding: voor de zomer vorderingen, anders nieuwe stappen
  91. Politieke partijen gevraagd naar gebruik persoonsgegevens bij campagne

Gedwongen worden om te werken. Soms wel twaalf uur per dag en vaak op een lege maag. In de Tweede Wereldoorlog was dit voor 300.000 Nederlandse mannen de harde realiteit.

De mannen – in werkelijkheid meestal nog jongens – werden in de laatste jaren van de oorlog vooral geronseld via razzia’s. Dat gebeurde ook op 16 mei 1944 in de dorpen rondom de Merwede.

“Het krioelde van de Duitsers”, vertelt de destijds 19-jarige Kees Mijnster hierover. Hij is één van de honderden jongens die die dag op hardhandige wijze zijn opgepakt en weggevoerd naar kamp Amersfoort. In de documentaire De Merwederazzia, van gijzelaars naar dwangarbeiders – vanavond om 20.30 uur op NPO 2 – is Mijnster één van de overlevenden die zijn verhaal vertelt:

Video afspelen00:17Mijnster: ‘Al schiet je me dood, het is mijn moeder’

De razzia kwam niet uit de lucht vallen. Het was een vergeldingsactie van de Duitsers, nadat leden van het verzet twee landwachten van de NSB om het leven hadden gebracht.

Want een maand eerder was het een landwacht die bij de spoorwegovergang in Giessendam de nietsvermoedende Wouter Smit koelbloedig doodschoot. Smit was bakker, vader en bovenal een doodnormale man. “Hij was niet rebels”, vertelt zijn zoon Piet Smit. “Ik mocht nooit iets zeggen over de Duitsers, want mijn vader was bang dat hij ervoor opgepakt zou worden.”

Als bakker Smit ’s avonds naar huis loopt, moet hij stoppen om zijn persoonsbewijs te laten zien. Maar hij hoort het bevel van de landwacht niet. Die schiet meteen en niet veel later sterft Smit.

De beul van kamp Amersfoort

Niemand kon voorzien dat de dood van bakker Smit uiteindelijk zou leiden tot de Merwederazzia, waarbij tweehonderd jongens werden opgepakt en weggevoerd naar kamp Amersfoort. Een tiental werd na enige tijd vrijgelaten; Mijnster was één van hen.

Minder geluk hadden Bas van der Starre en Marius den Breejen. Beiden waren getuige van de gruwelen van Kamp Amersfoort. Er was honger, vermoeidheid, kou. En angst, vooral voor ‘kampbeul’ Joseph Kotälla. “Die trapte je ondersteboven”, zegt Den Breejen. “Dan stond je in rijen en trapte hij iedereen in z’n ballen.”

Veel van de jongens die tijdens de Merwederazzia zijn opgepakt, moesten uiteindelijk naar Duitsland om gedwongen te werk te worden gesteld. Den Breejen was één van die jongens. “Onderweg hebben we nog bombardementen gehad, het was een rotzooitje”, vertelt hij.

Dan brak de hel los op aarde.

Marius den Breejen

Het was een voorproefje voor wat hem te wachten stond. Het kamp waar Den Breejen terechtkwam, stond dicht bij een belangrijk fabrieksterrein; bombardementen waren daar aan de orde van de dag. “Dan brak de hel los op aarde. De lijken hingen in de bomen en bomen stonden naast het gat waar ze gegroeid waren.”

Ook Van der Starre kwam terecht in Duitsland, in een kamp bij het dorpje Walbeck. Hij moest hier in een ondergrondse zoutmijn onderdelen maken voor de Duitse gevechtsvliegtuigen.

“Het was een zwaar leven”, vertelt dochter Heleen van der Starre. De mannen moesten twaalf uur per dag onder de grond werken. Ze kregen amper te eten en velen werden ziek door de slechte omstandigheden in het kamp.

Video afspelen00:44Dochters Merwedegijzelaar bezoeken de plek van het arbeiderskamp en de tranen zijn niet te bedwingen

Niet alle jongens die werden opgepakt bij de Merwederazzia, overleefden de ontberingen van de kampen. 26 jongens kwamen nooit meer thuis. “Allemaal jonge jongens zijn er doodgegaan, dat wordt weleens vergeten”, zegt Den Breejen.

Dat gevoel had Bas van der Starre ook. Hij bleef zijn leven lang teleurgesteld dat het oorlogsleed van dwangarbeiders in Nederland nauwelijks wordt erkend, vertellen zijn dochters. “Na de oorlog zijn ze miskend, er is niet meer naar ze omgekeken. En dat is heel pijnlijk.”

Banner Content

TAGS

img advertisement

Archivies